Przejdź do treści
Janosik schronów Otwórz mapę

Poradnik

Mój budynek to punkt schronienia, a nic o tym nie wiem. Co teraz?

, 4 min czytania

Jeśli Twój budynek jest w rejestrze punktów schronienia, wskazał go komendant powiatowy albo miejski Państwowej Straży Pożarnej i miał obowiązek zawiadomić o tym właściciela lub zarządcę. W ustawie o ochronie ludności najważniejszy obowiązek właściciela przy punkcie jest jeden: przy alarmie udostępnia go w miarę możliwości. Nikt nie obiecuje przy tym, że punkt jest schronem.

Skąd mój budynek wziął się na mapie?

Punkty schronienia identyfikuje właściwy miejscowo komendant powiatowy (miejski) PSP. Ustawa wymienia cztery grupy: obiekty, wobec których trwa postępowanie o uznanie za budowlę ochronną, obiekty lub ich części, które wcześniej pełniły taką funkcję, planowane miejsca doraźnego schronienia oraz inne obiekty i miejsca zapewniające podstawową ochronę (art. 91a ust. 1).1 Komendant wprowadza też dane o punktach do ewidencji (art. 109 ust. 2 pkt 4). Punkty z rejestru widać na państwowej mapie gdziesieukryc.pl i w zbiorze na dane.gov.pl.2

Wpis nie wymaga więc, żeby budynek miał schron. W stanie rejestru na 30 września 2026 trzy czwarte punktów, 64 973 z 86 591, leży w blokach mieszkalnych, według klasyfikacji budynków Janosika.3 O rozkładzie piszemy w tekście w jakich budynkach są schrony.

Czy ktoś musiał mnie zawiadomić?

Właściciel albo zarządca: tak. Komendant zawiadamia o zidentyfikowanym punkcie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę oraz właściciela lub zarządcę nieruchomości (art. 91a ust. 2).1 Przepis nie wymienia mieszkańców ani najemców, więc w bloku wiadomość może utknąć u zarządcy albo we wspólnocie.

Pytanie, czy te zawiadomienia dochodzą, wraca w reportażu „Uwagi!” TVN i Onetu, który tytułem zapowiedzi cytuje zdanie „Nic o tym nie wiem”.4 Ile osób naprawdę dostało takie pismo, nie wiemy: nie ma tego w żadnym publicznym pliku.

Co musi zrobić właściciel albo zarządca?

Z przepisów, które mówią wprost o punktach schronienia, dla właściciela wynika przede wszystkim art. 103a. W razie ogłoszenia alarmu, w szczególności o zagrożeniu uderzeniem z powietrza, właściciel lub zarządca obiektu z punktem udostępnia go w miarę możliwości osobom chroniącym się przed zagrożeniem, na czas jego trwania. Podobnie art. 69 pkt 5: osoby zaalarmowane mają, bez narażania siebie i innych, w miarę możliwości udostępnić punkt schronienia osobom chroniącym się przed zagrożeniem.1

Obowiązków z budowlami ochronnymi nie należy tu mieszać: osobne zasady dotyczą schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia. Tekst ustawy czytaliśmy pod kątem słów „punkt schronienia” i innego obowiązku właściciela wobec punktu nie znaleźliśmy, ale to nie jest porada prawna. Przy konkretnej decyzji zapytaj komendę albo prawnika.

Sensowne kroki dla zarządcy, które wynikają ze zdrowego rozsądku, a nie z przepisu:

  1. Sprawdź wpis na stronie gminy: adres i deklarowaną dostępność.
  2. Zapytaj komendę powiatową PSP, czego dokładnie dotyczy wpis i które pomieszczenie miała na myśli. Rejestr tego nie podaje.
  3. Ustal, kto ma klucz, jeśli wpis mówi „na żądanie”, i powiedz o tym mieszkańcom.
  4. Gdy wpis jest błędny, napisz do komendy i podaj, co się nie zgadza.

Czy trzeba wpuścić obcych?

Dwa przepisy trzeba czytać razem. Obiekty zbiorowej ochrony w budynkach niepublicznych służą w pierwszej kolejności użytkownikom budynku (art. 104), a punkt właściciel udostępnia przy alarmie „w miarę możliwości” (art. 103a).1 Nie ma tu gwarancji wejścia dla przechodnia ani opisu, co dokładnie znaczy „w miarę możliwości”. W reportażu „Uwagi!” urzędnik ze Szczecina mówi o obowiązku wyznaczenia kierownika i całodobowym dostępie przy zagrożeniu, ale jego słowa dotyczą budowli ochronnej, a nie każdego punktu.5 Dla kogoś, kto szuka schronienia, to znaczy tyle: warto znać dwa adresy i sprawdzić je wcześniej.

Czy musi wisieć tabliczka?

Art. 105 każe oznaczać budowle ochronne i miejsca doraźnego schronienia znakiem obrony cywilnej i napisem „SCHRON”, „UKRYCIE” albo „MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA”. Punktów schronienia ten artykuł nie wymienia.1 Brak tabliczki przy punkcie nie jest więc dowodem, że wpis jest błędny.

Inaczej wygląda informowanie. Organy ochrony ludności mają zapewnić poinformowanie ludności o umiejscowieniu obiektów zbiorowej ochrony i w razie potrzeby o dotarciu do nich, także przez mapy i aplikacje (art. 114 ust. 2 i 3), a przepisy te stosuje się odpowiednio do punktów schronienia (art. 114 ust. 4).1 Szerzej opisujemy to na stronie o obowiązkach gminy.

Co może zrobić mieszkaniec?

Nie wchodź na siłę tam, gdzie nie masz wstępu, i nie podawaj w zgłoszeniu danych sąsiadów.

Czego nie wiemy?

Jak sprawdzić to wszystko w terenie, pokazujemy na stronie o nieistniejących schronach. Na czas alarmu przyda się też Alarm i strona gdzie się ukryć podczas alarmu.

Krótko

Kto decyduje, że budynek jest punktem schronienia?
Właściwy miejscowo komendant powiatowy albo miejski PSP (art. 91a ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej). Identyfikuje punkty między innymi w obiektach, które dawniej były budowlami ochronnymi, i w tych, które zapewniają podstawową ochronę.
Czy zarządca musi wiedzieć o punkcie schronienia w budynku?
Komendant ma go o tym zawiadomić: art. 91a ust. 2 wymienia wójta, starostę oraz właściciela lub zarządcę nieruchomości. Przepis nie wymienia mieszkańców. Jeśli zarządca nic nie dostał, może zapytać właściwą komendę PSP.
Czy właściciel musi udostępnić punkt schronienia?
Przy ogłoszonym alarmie udostępnia go w miarę możliwości osobom chroniącym się przed zagrożeniem, na czas zagrożenia (art. 103a). Obiekty zbiorowej ochrony w budynkach niepublicznych służą najpierw użytkownikom budynku (art. 104).

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907 ze zm.), art. 69 pkt 5, 91a, 103a, 104, 105, 109 ust. 2 pkt 4 i 114, tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu, api.sejm.gov.pl (dostęp: 5 listopada 2026).
  2. Komenda Główna PSP, „Punkty schronienia w Polsce”, dane.gov.pl, opis zbioru: api.dane.gov.pl/1.4/datasets/28058, oraz gdziesieukryc.pl (dostęp: 5 listopada 2026).
  3. Rodzaje budynków: plik /dane/kategorie.json, stan z 1 października 2026, na rejestrze z 30 września 2026 (dostęp: 29 października 2026).
  4. „To jest punkt schronienia? Nic o tym nie wiem”, UWAGA! TVN, uwaga.tvn.pl (dostęp: 5 listopada 2026; czytaliśmy zapowiedź).
  5. Bartosz Józefiak, „Co powinniśmy wiedzieć o schronach w Polsce?”, UWAGA! TVN, 5 listopada 2026, uwaga.tvn.pl (dostęp: 5 listopada 2026; czytaliśmy opis materiału, nagrania nie oglądaliśmy).

Czytaj dalej

Wszystkie artykuły