Przejdź do treści
Janosik schronów Otwórz mapę

Z danych

Aktualizacja rejestru schronów: co zmienia się w jedną dobę i dlaczego punkt znika z mapy

, 7 min czytania

Państwowy rejestr punktów schronienia nie jest kamieniem, tylko plikiem, który zmienia się stale. Między 29 a 30 września 2026 przybyło w nim 102 punkty, ubyło 26, a 43 przesunęły się na mapie. Punkt, który zniknął z mapy, nie musi oznaczać rozbiórki budynku: to zmiana wpisu, a o tym, co stoi pod adresem, rozstrzyga dopiero teren.

Jak często odbywa się aktualizacja rejestru schronów?

Zbiór „Punkty schronienia w Polsce” na dane.gov.pl ma w opisie częstotliwość „co tydzień”. Portal podaje, że ostatni import odbył się 27 października 2026. Lista zasobów zbioru ma jedną pozycję: plik CSV z danymi z 19 października 20261.

Liczby samego portalu nie zgadzają się ze sobą. Opis zbioru mówi o 87 835 punktach, a opis pliku CSV o 87 316 rekordach. Skąd różnica, nie wiemy. Janosik ma w migawce ze stanu na 30 września 2026 dokładnie 86 591 punktów2. To mniej niż liczby z portalu, bo portal pokazuje stan późniejszy. Wszystkie liczby w tym tekście pochodzą z migawek Janosika z końca września, a nie z dzisiejszego pliku.

Na liście zasobów nie widać dawnych stanów pliku, więc Janosik odkłada własne migawki rejestru i zestawia je ze sobą. Tu porównujemy trzy z nich: ze stanu na 28, 29 i 30 września 20263. To trzy dni, nie trend. Co zmieniło się do 4 listopada, opisuje tekst skąd 88 tysięcy punktów.

Co zmieniło się w rejestrze między 29 a 30 września 2026?

Odświeżenie z 1 października 2026 porównało stan na 29 i na 30 września. Rejestr miał 86 515 punktów, a po zmianach ma ich 86 591, czyli netto 76 więcej4.

Co się stało z wpisemLiczba wpisów
dodane102
usunięte26
zmienione (pole albo współrzędne)61
w tym przesunięte43

Nowe wpisy to 0,12 procent rejestru, przesunięte 0,05 procent. Zmiana jest więc zwykle drobna. Z 43 przesunięć 30 mieści się w 100 metrach: 2 w jednym metrze, 16 w dziesięciu, 12 w stu. Pozostałe 13 przesunęło się o więcej niż 100 metrów, z czego 10 o ponad kilometr.

Wśród 61 zmienionych wpisów 30 ma zmienione pola, a 43 współrzędne. Część ma jedno i drugie, dlatego te liczby nie dają 61 po dodaniu: 12 wpisów zmieniło i pole, i położenie. W samych polach są 22 zmiany adresu i 8 zmian dostępności. Zmiana adresu to często dopisana litera przy numerze budynku, ale zdarza się też zupełnie inny adres.

Dlaczego punkt zniknął z mapy?

W trzech migawkach od 28 do 30 września zniknęło 40 wpisów: 14 między 28 a 29 września i 26 między 29 a 30. Rozkładają się na 23 gminy w 12 województwach. Najwięcej zniknięć ma Lublin (6), potem gmina Włodawa (5: trzy wpisy w Korolówce-Osadzie i dwa w Sobiborze), Starachowice (4) i Strzelin (3). Szesnaście gmin ma po jednym. Lista z identyfikatorami, adresami i datami jest w pliku znikniete.json.

Wpis może zniknąć z kilku powodów, a plik nie podaje żadnego. Najciekawsze są pięć zniknięć na 40 (12,5 procent), w których ten sam adres w tej samej gminie jest w rejestrze nadal, tylko pod innym identyfikatorem publicznym: cztery w Lublinie i jedno w Barlinku. To wygląda na wpis wymieniony na nowy, ale tego plik nie potwierdza. Dla pozostałych 35 takiego odpowiednika pod tym samym adresem nie ma.

Janosik zestawia wpisy z rejestrem rozbiórek GUNB, ale dla tych 40 wpisów nie podajemy takiego wyniku. Adresów nie wymieniamy: to w większości miejsca, o których nie wiemy, czym są, a nie chcemy wskazywać domów prywatnych.

Kto zmienia wpisy w rejestrze punktów schronienia?

Centralną Ewidencję Obiektów Zbiorowej Ochrony prowadzi Komendant Główny PSP (art. 108 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej)5. Do 2026 roku ustawa nie wymieniała punktów schronienia wśród danych ewidencji. Nowelizacja z 17 kwietnia 2026 roku, w mocy od 29 maja 2026 roku, dopisała je. Dane o punktach obejmują rodzaj obiektu, lokalizację z adresem i współrzędnymi oraz dostępność (art. 108 ust. 5). Obowiązek wprowadzania ich dotyczy właściwego miejscowo komendanta powiatowego (miejskiego) PSP (art. 109 ust. 2 pkt 4)6.

Zmieniać dane w ewidencji może jednak szersze grono: dostęp do wprowadzania, uzupełniania, aktualizacji, modyfikacji i usuwania danych mają wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta, wojewoda oraz komendanci PSP: powiatowy, miejski, wojewódzki i Główny (art. 109 ust. 1). Ustawa mówi więc, kto może wpis usunąć, ale nie mówi, z jakiego powodu.

Pola pliku z dane.gov.pl to rodzaj obiektu, adres, współrzędne i dostępność, czyli dokładnie te trzy grupy danych, które wymienia ustawa. Kolumna „Rodzaj obiektu” ma jednak w każdym wierszu tę samą wartość, „Obiekt ochrony ludności”1, więc rodzaju budynku z niej nie wyczytasz; Janosik ustala go sam, co opisujemy w tekście w jakich budynkach są schrony. Jak dane trafiają z ewidencji do pliku na portalu, tego nie wiemy: opis zbioru wskazuje jako źródło serwis gdziesieukryc.pl.

Skoro wpisy zmienia wiele urzędów, plik nie ma jednego dnia aktualizacji. Odświeżenie niesie zmiany z różnych miejsc kraju naraz: zniknięcia z 12 województw to potwierdzają.

Co kryje się za przesunięciem punktu?

Przesunięcie nie mówi, kto miał rację: stara pinezka czy nowa. Trzy przykłady, dwa z bloków i jeden ze szkoły, pokazują, jak różne to bywa.

Olkusz i Wolbrom: trzy wpisy w jedno miejsce

Trzy wpisy z adresami w Olkuszu (ul. Kantego Jana 7b, ul. Jana Pawła II 32 i ul. Króla Kazimierza Wielkiego 21) przesunęły się o 17,8, 18,3 i 18,5 kilometra w jedno miejsce, w obrębie 51 metrów. Według punkty.json leży ono w gminie Wolbrom2. Wszystkie trzy mają w kategoriach budynków wpis „blok”. W kontroli z 17 października 2026 mają flagi: punkt daleko od adresu (od 4 783 do 18 533 metrów) i punkt w innej gminie niż adres7. Dwa inne wpisy spod adresu Kantego Jana 7 i 7a przesunęły się o 2,1 kilometra, ale w obrębie Olkusza.

Nie wiemy, czy błędny jest teraz adres, czy współrzędne. Dla kogoś, kto idzie za mapą, to jest wpis do sprawdzenia: ulicę w Olkuszu zastąpiło pole w Wolbromiu albo odwrotnie.

Jełowa: pięć wpisów w jedno miejsce

W Jełowej w gminie Łubniany pięć wpisów dostało nowy adres i nowe współrzędne. Trzy stały pod ul. Nadleśną 20 (litery a, B, C), dwa pod ul. Dworcową 5 (a, B). Teraz wszystkie mają adres ul. Polna 2 z literami a, c, d, i, j. Przesunęły się o 576 i 577 metrów (dwa wpisy) oraz o 2 646, 2 647 i 2 667 metrów (trzy), a nowe współrzędne mieszczą się w obrębie 97 metrów. W kategoriach budynków wszystkie są blokami. W kontroli z 17 października żaden z pięciu nie ma flagi. To wygląda na porządkowanie wpisu, nie na usunięcie punktu.

Bielsko-Biała: ten sam adres, inna pinezka

Wpis przy ul. Asnyka 30 w Bielsku-Białej, w kategorii „szkoła, przedszkole lub uczelnia”, nie zmienił adresu, a współrzędne przesunęły się o 1 626 metrów. Kontrola z 17 października nie ma do niego zastrzeżeń. Gdyby ktoś zapamiętał pinezkę sprzed zmiany, poszedłby w inne miejsce niż dziś.

Co zmienia się w dostępności?

Osiem wpisów zmieniło dostępność: trzy z całodobowej na „na żądanie”, dwa z całodobowej na „określone godziny”, dwa z „na żądanie” na „określone godziny” i jeden z „określonych godzin” na „na żądanie”. Pięć punktów przestało być całodobowych w ciągu jednej doby. Kto zapamiętał, że „ten punkt jest otwarty całą dobę”, dziś może się mylić.

Czego te dane nie mówią?

Co zrobić z tym przed wyjściem z domu?

Mapa pokazuje stan rejestru z pewnego dnia. Punkt zapamiętany tygodnie temu mógł zmienić adres, miejsce albo godziny. Sprawdź go na mapie i w Alarmie, który wskazuje najbliższy schron, a potem na miejscu. Jeśli mieszkasz w Lublinie, gdzie w migawkach było najwięcej zniknięć, zajrzyj na stronę gminy. O błędach w rejestrze piszemy w osobnym opracowaniu, a skąd bierzemy dane, opisuje strona Dane. Pliki ze zmianami są otwarte: zmiany.json. Co stoi pod wpisami, które nasza kontrola uznała za podejrzane, pokazuje tekst o błędach w rejestrze schronów, a czym punkt schronienia różni się od schronu, tekst ile jest schronów w Polsce.

Krótko

Jak często aktualizowany jest rejestr punktów schronienia?
Według opisu zbioru na dane.gov.pl co tydzień, a ostatni import odnotowano 27 października 2026. W migawkach Janosika zmiany widać jednak z dnia na dzień: między 29 a 30 września 2026 dodano 102 wpisy, usunięto 26 i przesunięto 43.
Dlaczego schron zniknął z mapy?
Mapa pokazuje wpisy z rejestru, więc zniknął wpis, a nie budynek. Powodów plik nie podaje: w pięciu z 40 zniknięć ten sam adres w tej samej gminie został w rejestrze pod innym identyfikatorem. Czy budynek stoi, rozstrzyga teren.
Kto zmienia wpisy w rejestrze punktów schronienia?
Dostęp do wprowadzania i usuwania danych w Centralnej Ewidencji mają wójt, starosta, wojewoda i komendanci PSP, a obowiązek wprowadzania danych o punktach schronienia ma właściwy miejscowo komendant powiatowy (miejski) PSP (art. 109 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej).

Przypisy

  1. Zbiór „Punkty schronienia w Polsce” (Komenda Główna PSP, licencja CC BY 4.0), opis zbioru: api.dane.gov.pl/1.4/datasets/28058 (87 835 punktów, częstotliwość „co tydzień”, ostatni import 27 października 2026) oraz lista zasobów: api.dane.gov.pl/1.4/datasets/28058/resources (jeden zasób, plik CSV, 87 316 rekordów, data danych 19 października 2026) (dostęp: 29 października 2026). Strona dane.gov.pl/pl/dataset/28058 nie wyświetla treści bez skryptów, więc odczytano ją przez API portalu. Źródłem zbioru według API jest plik z gdziesieukryc.pl; w jego wersji CSV (gdziesieukryc.pl/PS_XML/punkty_schronienia.csv, dostęp: 30 października 2026) kolumna „Rodzaj obiektu” ma we wszystkich wierszach wartość „Obiekt ochrony ludności”.
  2. Janosik schronów, rejestr w migawce ze stanu na 30 września 2026: /dane/punkty.json (86 591 wpisów, przypisanie do gminy w polu „indeks gminy”), opis źródeł na stronie /dane (dostęp: 29 października 2026).
  3. Janosik schronów, plik /dane/znikniete.json: zdarzenia zniknięcia, przesunięcia i zmiany pól między migawkami z 28, 29 i 30 września 2026, stan 30 września 2026 (dostęp: 29 października 2026).
  4. Janosik schronów, plik /dane/zmiany.json: odświeżenia z 1 października 2026 (porównanie stanów z 29 i 30 września oraz przeliczenie kontroli przy stanie z 30 września) (dostęp: 29 października 2026).
  5. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907), art. 108 ust. 1 i art. 109 ust. 1, tekst ogłoszony: api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1907/text.html (ISAP wymagał weryfikacji człowieka, więc tekst odczytano z API Sejmu; zmiany z Dz.U. 2026 poz. 646 i 815 sprawdzono pod kątem art. 108 i 109, art. 109 ust. 1 pozostał bez zmian) (dostęp: 29 października 2026).
  6. Ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 646), art. 1 pkt 20 (art. 108 ust. 3 pkt 4 i ust. 5) i pkt 21 (art. 109 ust. 2 pkt 4), api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/646/text.pdf; termin wejścia w życie 29 maja 2026 według danych aktu w api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1907/references (dostęp: 29 października 2026).
  7. Janosik schronów, plik /dane/weryfikacja.json: kontrola wpisów z 17 października 2026, flagi punktów, oraz /dane/kategorie.json: kategorie budynków ze stanu na 1 października 2026 (dostęp: 29 października 2026).

Czytaj dalej

Wszystkie artykuły