Przejdź do treści
Janosik schronów Otwórz mapę

Z danych

W jakich budynkach są schrony i punkty schronienia w Polsce

, 7 min czytania

Z 86 591 punktów schronienia w państwowym rejestrze 64 973, czyli 75,0%, leży w blokach mieszkalnych. Na drugim miejscu są szkoły, przedszkola i uczelnie (6 666 punktów, 7,7%), na trzecim sklepy, biura i hotele (4 552, 5,3%). To obraz całego kraju według stanu rejestru na 30 września 2026; rodzaj budynku ustalił Janosik schronów, bo sam rejestr go nie podaje.

Które budynki mają najwięcej punktów schronienia?

Rodzaj budynku pod punktem sprawdziliśmy dla każdego z 86 591 wpisów, we wszystkich 16 województwach. Dla 1 220 wpisów (1,4%) nie udało się go ustalić z wystarczającą pewnością. Odsetki podajemy dwa razy: od całości i od 85 371 punktów o ustalonym rodzaju.

Rodzaj budynkuPunkty% całości% ustalonych
Blok mieszkalny64 97375,0%76,1%
Szkoła, przedszkole lub uczelnia6 6667,7%7,8%
Sklep, biuro lub hotel4 5525,3%5,3%
Urząd lub służby2 1102,4%2,5%
Dom jednorodzinny2 0172,3%2,4%
Szpital lub przychodnia1 8422,1%2,2%
Kultura lub sport1 3131,5%1,5%
Nieustalone1 2201,4%bez
Kościół lub dom parafialny6500,8%0,8%
Garaż lub parking5740,7%0,7%
Zakład lub magazyn5400,6%0,6%
Dworzec lub stacja1340,2%0,2%

Rodzaje budynków pochodzą z pliku `/dane/kategorie.json` (stan z 1 października 2026), a dostępność punktów z rejestru ze stanu na 30 września 2026.1 Bloki, szkoły i handel razem to 89,2% punktów o ustalonym rodzaju. Poza blokami leży 20 398 punktów, 23,9%.

Dlaczego trzy czwarte punktów to bloki?

Dane pokazują, że tak jest, ale nie mówią dlaczego. Można wskazać dwie rzeczy, które sprawdziliśmy w przepisach.

Po pierwsze, punkt schronienia nie musi być osobną budowlą. Ustawa definiuje go jako miejsce przydatne do tymczasowego ukrycia ludzi, w obiekcie budowlanym albo poza nim, które daje podstawową ochronę przed gwałtowną pogodą i skutkami broni konwencjonalnej, zwłaszcza odłamkami (art. 84a).2 Punkty identyfikuje właściwy miejscowo komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, między innymi w obiektach, które zapewniają taką podstawową ochronę (art. 91a ust. 1 pkt 4).2 Bloków jest w kraju najwięcej, a ich piwnice i kondygnacje podziemne łatwo ująć w takim wpisie. To przypuszczenie, danych o tym, co komendant uznał za punkt, nie mamy.

Po drugie, ustawa wymaga, by kondygnacje podziemne w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych i użyteczności publicznej oraz garaże podziemne projektować i wykonywać tak, żeby dało się w nich zorganizować miejsca doraźnego schronienia, o ile nie przewidziano w nich budowli ochronnej. Od 29 maja 2026 roku przepis podaje też minimalną pojemność, na przykład w bloku jedno miejsce na każde 20 m2 powierzchni mieszkań, i nie obejmuje budynków z najwyżej czterema mieszkaniami (art. 94 ust. 1 i 2).2 To nie to samo co punkt schronienia, ale pokazuje, skąd bierze się zasób podziemi pod blokami.

Udział bloków różni się między województwami: od 85,8% punktów w lubuskim, przez 77,6% na Mazowszu, do 58,8% w świętokrzyskim. Drugie miejsce od końca zajmuje podkarpackie z 60,7%.

Ile punktów mają szkoły i przedszkola?

Szkoły, przedszkola i uczelnie to drugi rodzaj budynku: 6 666 punktów. Bloków jest prawie dziesięć razy więcej (9,7 raza). Wyróżnia je dostępność. W godzinach otwartych jest 43,6% punktów w oświacie, a całą dobę tylko 4,6% (307 punktów). Rejestr podaje u szkoły godziny, więc po zamknięciu budynku wejście może być niemożliwe.

Budynki użyteczności publicznej mają w ustawie osobny przepis. Od 29 maja 2026 roku brzmi on tak: w budynku użyteczności publicznej zapewnia się budowlę ochronną, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, a wójt (burmistrz, prezydent miasta) może z tego obowiązku zwolnić decyzją (art. 93 ust. 1 i 2).2 Przepis nie mówi, że każda istniejąca szkoła już taką budowlę ma. Wpis szkoły w rejestrze nie znaczy więc, że pod nią jest budowla ochronna. Rejestr tego nie rozstrzyga.

Kto może wejść, gdy punkt jest w bloku?

Tu dochodzą dwa przepisy. Obiekty zbiorowej ochrony w obiektach niepublicznych służą w pierwszej kolejności użytkownikom budynku, do którego należą (art. 104).3 Z drugiej strony, gdy ogłoszono alarm przez system powiadamiania, ostrzegania i alarmowania, właściciel albo zarządca obiektu z punktem schronienia udostępnia go w miarę możliwości osobom, które chronią się przed zagrożeniem, na czas jego trwania (art. 103a).2 Komendant zawiadamia o zidentyfikowanym punkcie właściciela albo zarządcę nieruchomości (art. 91a ust. 2).2

Wyjaśnienie dla mieszkańca bloku jest na osobnej stronie: czy blok ma schron.

Kiedy punkt jest otwarty, zależnie od rodzaju budynku?

Rejestr przy każdym punkcie podaje jedną z trzech dostępności: na żądanie, w określonych godzinach albo całą dobę. Ustawa wymienia dostępność wśród danych o punkcie (art. 108 ust. 5 pkt 3).2 W całym rejestrze 22,9% punktów jest całodobowych, 8,3% w godzinach, a 68,8% na żądanie. Według rodzaju budynku:4

Rodzaj budynkuCałą dobęW godzinachNa żądanie
Blok mieszkalny26,1%1,5%72,4%
Szkoła, przedszkole lub uczelnia4,6%43,6%51,8%
Sklep, biuro lub hotel15,0%25,8%59,2%
Urząd lub służby8,7%37,4%53,8%
Szpital lub przychodnia21,2%25,0%53,8%
Kultura lub sport8,0%35,9%56,1%
Dworzec lub stacja37,3%7,5%55,2%

Dwie rzeczy rzucają się w oczy. Po pierwsze, 85,6% punktów całodobowych (16 942 z 19 793) leży w blokach. Po drugie, punkty w urzędach, szkołach i obiektach kultury są w dużej części „w godzinach”, a więc po zamknięciu budynku mogą być niedostępne. Kto szuka najbliższego punktu na wieczór, powinien patrzeć na tę kolumnę, a nie na sam adres.

Garaże, kościoły i domy jednorodzinne

Trzy rodzaje wyglądają w danych nietypowo.

Garaże i parkingi to 574 punkty (0,7%). Całą dobę dostępne jest 17,9% z nich (103 punkty), na żądanie 74,0%. Do tej grupy trafiają też budynki gospodarcze, kioski i altany, bo tak je sklasyfikowano; nie są to więc same garaże podziemne.

Kościoły i domy parafialne to 650 punktów (0,8%). Całą dobę ma 13,2% z nich (86 punktów), na żądanie 71,5%.

Domy jednorodzinne to 2 017 punktów (2,3%). Całą dobę dostępnych jest 510 z nich (25,3%), czyli co czwarty. Kontrola wpisów oznacza je flagą „rejestr obiecuje wejście o każdej porze, a to dom jednorodzinny”.5 W podsumowaniu kontroli z 17 października 2026 (rejestr ze stanu na 30 września) flaga występuje 510 razy i na każdym wpisie, który ma rodzaj „dom”. Nie ma jej przy żadnym innym rodzaju. To wpisy do sprawdzenia: dom prywatny rzadko jest otwarty dla obcych o trzeciej w nocy, ale decyzja należy do właściciela, a nie do mapy. Adresów prywatnych domów tu nie podajemy.

Najwyższy odsetek całodobowych mają dworce i stacje (37,3%, 50 z 134); to jednak tylko 50 punktów.

Jak ustalono, co to za budynek?

Rejestr Komendy Głównej PSP podaje adres, położenie i dostępność, a nie rodzaj budynku.4 Ustawa wymienia „rodzaj obiektu budowlanego lub innego miejsca” wśród danych o punkcie (art. 108 ust. 5 pkt 1), ale w pliku rejestru kolumna „Rodzaj obiektu” ma w każdym wierszu tę samą wartość, „Obiekt ochrony ludności”.2 Dlatego rodzaj ustalamy sami, z trzech źródeł:6

  1. BDOT10k Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii: funkcja i nazwa budynku pod punktem albo w jego pobliżu (do 20 m).
  2. OpenStreetMap: etykiety budynku i obiektów obok (autorzy OpenStreetMap, licencja ODbL).
  3. Model językowy jako rozjemca sporów między dwoma pierwszymi. Przyjmujemy jego odpowiedź tylko z pewnością co najmniej 0,9. Poniżej tego progu rodzaj zostaje „nieustalony”.

W liczbach (pole `zrodlo` w pliku): 84 220 punktów, 97,3%, ma rodzaj z samego BDOT10k albo z BDOT10k potwierdzonego przez OpenStreetMap. W 1 145 przypadkach (1,3%) rozstrzygał model. Dla 849 punktów (1,0%) nie było żadnego dowodu, a w 370 (0,4%) model nie był dość pewny. Siedem wpisów przypadło na regułę bez modelu. Razem 86 591.

Czego te liczby nie mówią

Co możesz zrobić teraz

Sprawdź, czy twój budynek jest w rejestrze: strona gminy lub ulicy w wykazie gmin podaje adres i dostępność każdego punktu, a wpisy podejrzane w kontroli oznacza. Najbliższy punkt od miejsca, w którym stoisz, pokaże Alarm. Jeśli mieszkasz w bloku z wpisem, przeczytaj co wpis znaczy i czego nie znaczy. Skąd bierzemy dane i jak je sprawdzamy, opisuje strona o danych, a zasady gry terenowej strona o zasadach. Co stoi pod wpisami, które kontrola uznała za podejrzane, pokazuje tekst o błędach w rejestrze schronów, a ile wśród punktów jest prawdziwych schronów, tekst ile jest schronów w Polsce.

Krótko

W jakich budynkach są punkty schronienia?
Najczęściej w blokach mieszkalnych: według stanu rejestru na 30 września 2026 jest to 64 973 z 86 591 punktów (75,0%). Dalej są szkoły i przedszkola (7,7%), sklepy, biura i hotele (5,3%), urzędy (2,4%) i domy jednorodzinne (2,3%). Rodzaj budynku ustalił Janosik schronów z BDOT10k i OpenStreetMap, bo rejestr go nie podaje.
Czy w bloku jest schron?
Blok może mieć punkt schronienia, zwykle w piwnicy, jeśli wskazał go komendant powiatowy PSP. Punkt w budynku niepublicznym służy w pierwszej kolejności jego użytkownikom (art. 104), a po ogłoszeniu alarmu właściciel udostępnia go w miarę możliwości także innym (art. 103a). Wpis w rejestrze nie znaczy, że blok ma schron w rozumieniu ustawy.
Czy w szkole jest schron?
Nie każda. Szkoły, przedszkola i uczelnie mają 6 666 punktów w rejestrze (stan na 30 września 2026), z czego 43,6% jest dostępnych w określonych godzinach, a tylko 4,6% całą dobę. Od 29 maja 2026 roku ustawa każe zapewniać budowlę ochronną w budynku użyteczności publicznej, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo wójt zwolni z tego obowiązku (art. 93); wpis w rejestrze nie dowodzi, że szkoła taką budowlę ma.

Przypisy

  1. Rodzaje budynków: plik /dane/kategorie.json, pola `rozklad`, `kolumny`, `dane` i `zrodla`, stan z 1 października 2026 (dostęp: 29 października 2026).
  2. Ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 646, ogłoszona 14 maja 2026 r.), wprowadzone przepisy art. 84a, 91a, 103a, nowe brzmienie art. 93 i 94 oraz zmiany art. 108 ust. 5 i art. 109 ust. 2, dziennikustaw.gov.pl (dostęp: 30 października 2026). Nowelizacja weszła w życie 29 maja 2026 r., po upływie 14 dni od ogłoszenia (art. 14), z wyjątkami, które nie dotyczą tych przepisów. Tekst jednolity nie był sprawdzany, więc przepisy cytujemy z aktu zmieniającego.
  3. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907), art. 104, tekst ogłoszony, eli.gov.pl (dostęp: 29 października 2026). Art. 104 nie zmienia nowelizacja z 17 kwietnia 2026 r.; art. 93 i 94 otrzymały w niej nowe brzmienie (por. następny przypis).
  4. Dostępność i adresy punktów: plik /dane/punkty.json, kolumna dostępności (0 na żądanie, 1 w godzinach, 2 całą dobę), stan rejestru KG PSP na 30 września 2026; zbiór „Punkty schronienia w Polsce” na dane.gov.pl, licencja CC BY 4.0, dane.gov.pl (strona zbioru nie wczytała się w całości przy próbie 29 października 2026, więc opis zbioru opieramy na stronie /dane). Kolumnę „Rodzaj obiektu” sprawdziliśmy w pliku gdziesieukryc.pl/PS_XML/punkty_schronienia.csv, z którego zasilany jest zbiór: we wszystkich wierszach ma wartość „Obiekt ochrony ludności” (dostęp: 30 października 2026).
  5. Flaga kontroli wpisów: plik /dane/weryfikacja.json, `podsumowanie.flagi.calodobowy_w_domu`, plik wygenerowany 17 października 2026 na rejestrze ze stanu 30 września 2026 (dostęp: 29 października 2026).
  6. Źródła i metoda: strona /dane oraz pole `zrodla` w pliku /dane/kategorie.json: GUGiK BDOT10k, OpenStreetMap (ODbL), model językowy jako rozjemca sporów z progiem pewności 0,9 (dostęp: 29 października 2026).

Czytaj dalej

Wszystkie artykuły