Plecak ewakuacyjny: co spakować i gdzie go trzymać
Plecak ewakuacyjny to podręczny zestaw rzeczy, który pozwala przetrwać mniej więcej 72 godziny poza domem1. Według rządowego Poradnika bezpieczeństwa ma go mieć każdy domownik, także dziecko2. Poniżej lista rzeczy z oficjalnych stron, podzielona na grupy, z tym, o czym ludzie zapominają, i z różnicami między instytucjami.
Co dokładnie zalecają instytucje?
Pięć stron, które otworzyliśmy, dotyczy wprost plecaka albo zapasów: trzy strony Poradnika bezpieczeństwa na gov.pl (Ewakuacja, Plan na kryzys, Długotrwały brak prądu), strona Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) oraz artykuł Komendy Wojewódzkiej PSP w Poznaniu. Zalecenia są zgodne co do sedna, ale listy nie są identyczne i żadna nie podaje jednej, urzędowej normy dla wszystkich rzeczy. Dlatego niżej przy spornych punktach podajemy, kto co pisze.
Co spakować do plecaka ewakuacyjnego?
Poradnik bezpieczeństwa na stronie o ewakuacji wymienia kolejne grupy rzeczy2. Dopisujemy do nich pozycje z list RCB i PSP31, zaznaczając, skąd pochodzą.
Woda i jedzenie
- woda butelkowana oraz filtry lub tabletki do uzdatniania wody2,
- żywność wysokoodżywcza, gotowa do spożycia: batony energetyczne, suszone owoce, bakalie2,
- według PSP produkty o długim terminie ważności1,
- według RCB butelka filtrująca z nowym filtrem3.
Zdrowie i higiena
- apteczka i leki osobiste, środki higieniczne i do dezynfekcji2,
- według PSP w apteczce leki przeciwbólowe, przeciwbiegunkowe i elektrolity, do tego opatrunki, mydło i worki na śmieci1.
Dokumenty i pieniądze
- dokumenty, a ich kopie na pendrivie,
- gotówka w różnych nominałach2,
- według PSP dowód tożsamości, akty i dokumenty ubezpieczenia1.
Światło, łączność i energia
- latarka oraz radio na baterie lub na korbkę,
- naładowany telefon, powerbank, ładowarka z pasującymi kablami i zapasowe baterie,
- alternatywna łączność, na przykład walkie-talkie2.
Narzędzia i orientacja w terenie
- scyzoryk albo multitool, zapalniczka, worki na śmieci,
- drukowane mapy2,
- według PSP kompas, gwizdek i notes1.
Ubranie i ochrona przed zimnem
- ubranie dopasowane do pory roku, odzież przeciwdeszczowa,
- śpiwór, karimata i folia termiczna2,
- według RCB i PSP także maski ochronne31.
Jedna rzecz osobista
Poradnik zaleca włożyć „ważną rzecz osobistą”, na przykład zdjęcie albo pamiątkę rodzinną2. To pozycja, której nie ma na typowych listach z portali, a wyjaśnia, po co taka lista w ogóle jest: ma pomóc w kilka minut opuścić dom bez poczucia, że zostawia się wszystko.
Czy zapas w domu to to samo co plecak?
Nie. To dwie rzeczy z dwoma zadaniami.
Plecak jest na wyjście: zabierasz go i idziesz pieszo albo jedziesz. Zapas domowy jest na zostanie: gdy nie ma prądu, wody z sieci albo sklepy nie działają. Poradnik bezpieczeństwa mówi wprost, że zapasy domowe mają wystarczyć na minimum 3 dni i trzeba je regularnie przeglądać4. Strona o długotrwałym braku prądu dodaje konkret: żywność gotowa do spożycia, na przykład konserwy, suchary i batony, oraz woda w ilości co najmniej 3 litrów dziennie na osobę5.
Ile wody na osobę?
Tu instytucje podają różne liczby, więc pokazujemy obie. Poradnik bezpieczeństwa w części o braku prądu: co najmniej 3 litry dziennie na osobę, czyli dla jednej osoby na 3 dni około 9 litrów w domu5. Artykuł PSP w Poznaniu o plecaku: „ok. 4 litrów” wody w plecaku1. Strona nie mówi, na ile osób ani dni to ma starczyć, więc nie wolno z tego liczyć normy dziennej. Plecak jest też zwykle lżejszy od zapasu stałego, bo trzeba go unieść. Rozsądnie jest więc potraktować te 4 litry jako minimum na początek drogi i dodać filtr albo tabletki, które poradnik wymienia osobno2.
Ile dni?
Krajowe źródła mówią o trzech dobach: PSP w Poznaniu pisze, że plecak ma zapewnić funkcjonowanie przynajmniej 72 godziny1, a Plan na kryzys każe mieć zapasy domowe na minimum 3 dni4. Strona RCB wspomina o żywności „na kilka dni”3 i tej rozbieżności nie rozstrzygamy: trzy doby to wartość, która powtarza się u najwięcej autorów.
O czym ludzie zapominają?
Pozycje, które z listy najłatwiej wypadają, a które oficjalne strony wymieniają wprost:
- Kopie dokumentów na pendrivie i papierowe oryginały w jednym miejscu2.
- Leki osobiste. Każdy domownik ma swoje, a nie tylko ogólną apteczkę2. Termin ważności sprawdza się razem z jedzeniem1.
- Gotówka w różnych nominałach, zalecana także na czas braku prądu25.
- Ładowarka, kabel i powerbank2.
- Radio na baterie lub na korbkę2.
- Drukowane mapy2.
- Zapasowe baterie do latarki i radia2.
Jak spakować dzieci, osoby starsze i zwierzęta?
Dzieci. Każdy domownik ma mieć własny plecak, nawet dzieci2. Przed wyjściem trzeba sprawdzić, czy dzieci mają przy sobie dane kontaktowe opiekuna i informacje medyczne2. Plan na kryzys zaleca też identyfikatory z imieniem, nazwiskiem i numerem telefonu kontaktowego dla dzieci i seniorów4.
Osoby starsze. Oficjalne strony nie mają dla nich osobnej listy. Poza identyfikatorem z numerem kontaktowym4 zostają leki osobiste z listy ogólnej2. Czego nie wiemy: ile mogą unieść i jakie pomoce (okulary, aparat słuchowy, baterie do niego) warto dopisać. Tego żadna z otwartych przez nas stron nie rozstrzyga, więc dopisz to sam według potrzeb osoby.
Zwierzęta. Poradnik zaleca pamiętać o zwierzętach, a jeśli ich ewakuacja nie jest możliwa, zabezpieczyć je oraz zapewnić jedzenie i wodę2. Plan na kryzys: zwierzęta zaczipować albo oznakować4. Karmy ani miski na żadnej z tych stron nie ma na liście; to rzecz do dopisania.
Gdzie trzymać plecak?
W łatwo dostępnym miejscu, tak by dało się go szybko zabrać; PSP dodaje, że warto mieć dodatkowe plecaki w pracy i w samochodzie1. Raz na jakiś czas trzeba sprawdzić terminy ważności żywności, leków i wody oraz sprawność sprzętu1. Praktycznie: przy wejściu do mieszkania, nie w piwnicy ani na strychu. Plecak, do którego trzeba schodzić trzy piętra, nie jest podręczny.
Plan rodzinny: gdzie się spotkacie i dokąd pójdziecie?
Plan na kryzys każe opracować rodzinny plan na wypadek kryzysu. Ma zawierać dane kontaktowe oraz miejsca i terminy spotkań, w okolicy i poza miejscowością, na wypadek gdy domownicy się rozdzielą i nie będą mieli łączności4. Tę samą stronę kończy zalecenie, żeby sprawdzić, gdzie jest najbliższe miejsce schronienia4. Co robić, gdy zawyje syrena, opisuje tekst o sygnałach alarmowych.
Tu przydaje się Janosik schronów, w granicach tego, co zawiera. W rejestrze Komendy Głównej PSP jest 88 222 punkty schronienia (stan 7 listopada 2026), z czego 19 765 punktów ma być dostępnych całą dobę6. Dlatego warto znać dwa adresy: najbliższy punkt i najbliższy całodobowy. Alarm pokazuje najbliższe punkty od pozycji telefonu i ma tryb tylko dla całodobowych. Działa bez sieci, gdy rejestr jest już w pamięci telefonu. Jeśli wolisz zrobić to spokojnie przy stole, instrukcja szukania najbliższego schronu prowadzi przez listy adresów gmin. Ilu mieszkańców ma punkt bliżej niż 500 metrów, policzyliśmy w tekście jak daleko do schronu.
Czego tu nie wiemy?
- Żadna strona nie podaje jednej normy na wodę i jedzenie na osobę w plecaku. Liczby powyżej to zalecenia z różnych miejsc, nie przepis.
- Zalecenia nie są prawem. Poradnik bezpieczeństwa, RCB i PSP radzą, nie nakazują, i nie sprawdzają, czy ktoś plecak ma.
- Punkt w rejestrze to nie gwarancja wejścia. Rejestr podaje adres i dostępność, ale nie mówi, czy drzwi są otwarte; to się sprawdza z ulicy. Wpis bywa do sprawdzenia.
- Nie sprawdzaliśmy zaleceń Unii Europejskiej o gotowości na 72 godziny, bo nie otworzyliśmy ich na stronie instytucji. Liczba trzech dób pochodzi wyżej z krajowych stron.
- Nie ma tu listy dla niemowląt, chorych przewlekle i osób z niepełnosprawnościami. Oficjalne strony, które otworzyliśmy, o nich nie mówią.
Co zrobić dziś wieczorem?
- Sprawdź, czy masz trzy rzeczy, których najczęściej brakuje: pendrive z kopiami dokumentów, powerbank i radio na baterie.
- Zrób plan na kartce: gdzie się spotykacie, kto dzwoni do kogo, jaki jest numer osoby poza miastem.
- Znajdź w Alarmie najbliższy punkt i najbliższy całodobowy i wpisz oba adresy na kartkę przy plecaku. Wszystkie punkty z gminy sprawdzisz też na liście schronów.